الکتروکاردیوگرام( نوار قلب، ECG) چیست؟

چهار شنبه 24 تیر 1394 17801 بازدید کننده گروه مقالات

  الکتروکاردیوگراف(نوار قلب) 


دستگاه الکتروکاردیوگراف از سال ۱۹۰۱ تا کنون به عنوان مهم‌ترین ابزار تشخیصی پزشکی باقی مانده و تشخیص بسیاری از بیماری‌های قلبی را آسان کرده است.


الکتروکاردیوگرام روش بدون دردی است که فعالیت الکتریکی قلب را ضبط کرده و با استفاده از امواج الكتريكي قلب افراد، به وضعيت فيزيكي و بيماري‌هاي احتمالي قلبي در فرد پي می‌بریم. استفاده از نوار قلب يكي از بي‌خطرترين و ساده‌ترين اقداماتي است كه اطلاعاتي ارزشمند در مورد قلب به پزشك مي‌دهد.  

 

سایر اسامی دستگاه

 

سایر اسامی( فارسی): الکتروکاردیوگراف، الکتروکاردیوگرام، نوار قلب


سایر اسامی( انگلیسی): ECG، Electrocardiogram، Electrocardiograph، EKG


نحوه عملکرد دستگاه نوار قلب


از دستگاه الکتروکاردیوگرام ۱۰ سيم خارج مي‌شود كه ۴ سيم به دست‌ها و پاها و ۶ سيم به جلوي قلب مي‌روند . اين سيم‌ها پس از آغشته شدن بادكش سرشان با ژل لوبريكانت به محل مربوطه وصل مي‌شوند. الکترودهاي فلزي کوچکي بر روي مچ دست، قوزک پا و سينه افراد قرار داده مي‌شود و سيگنال‌هاي الکتريکي از الکترودها و از طريق این سیم‌ها به دستگاه نوار قلب منتقل مي‌شوند و اين دستگاه سيگنال‌ها را بصورت امواج نمايش مي‌دهد. نوار قلب در بررسي دردهاي قلبي و سكته‌هاي قلبي ارزش بالایي دارد و به عنوان اقدام روتين در تمام كساني كه مشكلات حاد قلبي دارند صورت مي‌گيرد.


ECG يك قطعه ST و چهار فاصله اصلي دارد: QRS,P.R,R-R,Q.R كه تغييرات هر كدام نشان‌دهنده بيماري خاصي است. يكي از مهمترين تغييراتي كه در نوارقلبي افراد پيگيري مي‌شود علایم و نشانه‌هاي مربوط به سكته قلبي يا M.I است كه بسته به نقطه‌اي از قلب كه دچار مشكل شده است به صورت تغييرات T يا ST و QRS در ليدهاي مختلف قلبي مي‌شود كه پزشك با كمك آن مي‌تواند به ميزان و شدت و همچنين نوع سكته قلبي پي ببرد.


جريا‌‌ن‌هاي الکتريکي ماهيچه قلب را منقبض و منبسط مي‌کنند. موج P نمايانگر جريان الکتريکي در حفرات بالایي قلب( دهليزها) است. کمپکس QRS نشان‌دهنده جريان الکتريکي در حفرات پایيني قلب( بطن‌ها) مي‌باشد. موج T نمايانگر دوره استراحت کوتاه قلب است، زماني که بين دو ضربان قلب دوباره شارژ مي‌شود.


امواج الكتريكي در ECG به‌صورت اوج و فرودهاي متناوب ثبت مي‌شوند. هر دوره فعاليت الكتريكي قلب شامل چندين قطعه است. اين دوره‌ها از موج P شروع مي‌شوند و تا موج P بعدي ادامه مي‌يابند. P یک موج نسبتا کوچک است که انقباض دهلیز را نشان می‌دهد. بعد از مكثي كوتاه تركيب QRS به چشم مي‌خورد كه در آن خط نوار قلب حركتي سريع به سمت پایين، بالا و دو مرتبه به سمت پایين داشته است. اين تركيب در اثر انقباض بطن‌ها ايجاد مي‌شود و در نهايت پس از مكثي بلندتر موج T مشاهده مي‌شود كه پر شدن ناگهاني بطن‌ها را نشان مي‌دهد.


حلقه نوار قلب كاغذي مدرج است كه داخل دستگاه قرار دارد و سوزن دستگاه كه كمي گرم شود خطوطي را روي كاغذ ثبت مي‌كند. البته دستگاه‌هاي نوار قلب پيشرفته‌تري نيز ساخته شده‌اند كه همزمان از چند جهت نوار قلب مي‌گيرند و در مدت كوتاهي تمام ليدهاي لازم را دريافت مي‌كنند.


الگوي امواج در مورد آسيب وارده به عضله قلب و يا التهاب غشا دور قلب( پريکارديوم) نشانه‌هاي مهمي ارایه مي‌دهند. در بسياري از موارد نوار قلب اصلي 10-5 دقيقه وقت مي‌گيرد و در مطب پزشک، آزمايشگاه و بيمارستان قابل انجام شدن است.

 

نکات ایمنی هنگام استفاده از ECG


·         بهتر است فرد بدور از دسترس بوده و وعده غذايي سنگين نخورده باشد.


·         اتاق نوار قلب بايد گرم باشد تا وي دچار لرزش بدن نشود، زيرا لرزش بدن( چه عمومي يا در اثر سرما) روي نوار قلب تاثير منفی گذاشته و به اصطلاح پارازيت ايجاد مي‌كند.


·         موهاي بلند سينه نيز مانع ثبت صحيح نوار قلب مي‌شوند.


·         نوار قلب هيچ‌گونه برق يا جريان الكتريسته اي به بيمار القا نمي‌كند.


·         فرد بايد ساعت و ساير لوازم فلزي خود را در بياورد.

  

کاربرد الکتروکاردیوگرام


1.      تشخیص آمبولی حاد ریوي( لخته خونی که جریان خون را در ریه مختل کرده است)


2.      بررسی اختلالات الکترولیتی به خصوص تغییرات پتاسیم- کلسیم روي فعالیت قلب


3.      تشخیص بیماري‌هاي عمومی که به نحوي بر قلب اثر می‌گذارد


4.      تشخیص وسعت محل و میزان پیشرفت انفارکتوس میوکارد


5.      تعیین اثر داروهاي قلبی به خصوص دیژیتال و کینیدین  


6.      ارزیابی افزایش فشار خون یا بزرگ شدن قلب

7.     تعیین جهت قرار گرفتن قلب از نظر تشریحی


8.      تشخیص پریکاردیت( التهاب پرده دور قلب)  


9.      ارزیابی دردي که در بالاتر از ناف قرار دارد


10. تشخیص هیپرتروفی دهلیزي و بطنی  


11. تشخیص انواع اختلالات ریتم قلبی


12. تشخیص گرفتگی رگ‌های کرونر


13. ارزیابی قبل از عمل جراحی


14. ارزیابی حملات سنکوپ


·         گاهي اوقات نوار قلب بعنوان قسمتي از معاينه فيزيکي معمول يا براي غربال‌گري افرادي که ريسک بالاي مشکلات قلبي دارند، شامل افرادي که فشار خون بالا، کلسترول بالا، ديابت يا تاريخچه فاميلي محکمي از بيماري‌هاي قلبي دارند و افراد سيگاري، بکار برده مي‌شود.


·         گاهي اوقات نوار قلب نماينگر بيماري قلبي در افراد است، حتي اگر فرد هيچ علامتي نداشته باشد و در طول جراحي نوار قلب مکرر عملکرد قلب را حين عمل نشان مي‌دهد.


 

تفاوت دستگاه‌های تک‌کاناله و چندکاناله ECG


·         الکتروکاردیوگراف‌های چند کاناله، سیگنال‌ها را از دو لید یا بیشتر به‌صورت همزمان ثبت می‌کنند و غالبا به جای دستگاه‌های تک کانال استفاده می‌شوند.


·         الکتروکاردیوگراف‌های چند کاناله مزیت‌های متعددی نسبت به تک کانال‌ها دارند. آن‌ها باعث ساده‌تر شدن و تسهیل تفسیر سیگنال ثبت شده از طریق امکان مقایسه لیدهای ثبت شده در همان ضربان قلب می‌شوند. در نتیجه اغلب، دقت تشخیص بهبود می‌یابد. به عنوان مثال، یک ضربان غیرطبیعی که در دو یا تعداد بیشتری از لیدها به طور همزمان شناسایی می‌شود می‌تواند یک آرتیفکت باشد بدون اینکه لازم باشد لیدها را تغییر دهیم.


·         الکتروکاردیوگراف‌های چندکاناله در حالت اتوماتیک تمام ۱۲ لید را می‌توانند در حدود ۱۲ ثانیه ثبت کنند که باعث صرفه‌جویی در زمان و کار می‌شوند.  


 

انواع مختلف برندهای موجود از ECG در بازار ایران


1.      الکتروکاردیوگراف Fukuda Denshi، ساخت کشور ژاپن


2.      الکتروکاردیوگراف Innomed، ساخت کشور مجارستان


3.      الکتروکاردیوگراف Dongjiang، ساخت کشور چین


4.      الکتروکاردیوگراف Schiller، ساخت کشور سوییس


5.      الکتروکاردیوگراف Davinsa، ساخت کشور ایتالیا


6.      الکتروکاردیوگراف Biocare، ساخت کشور چین


7.      الکتروکاردیوگراف BTL، ساخت کشور انگلیس


8.      الکتروکاردیوگراف Kenz، ساخت کشور ژاپن


9.      الکتروکاردیوگراف Progetti  


برای دریافت مشخصات کامل دستگاه الکتروکاردیوگرف( نوار قلب) کلیک کنید یا از QR زیر دریافت نمایید.